Tijdig, informeel en selectief

Geestelijke gezondheidszorg (GGZ) | Verpleging & Verzorging (V&V) | Wonen

De ervaringen van de cliëntenraad van Zorggroep Groningen bij bouwplannen

Nieuwbouw en tijdelijke huisvesting

Zorggroep Groningen is een aanbieder van wonen, welzijn, zorg, behandeling en informatie in vijf locaties in en om de stad Groningen. Verpleeghuis Innersdijk is één van de locaties en levert zorg aan 210 somatische en psychogeriatrische cliënten. Innersdijk staat aan de vooravond van een ingrijpende bouwkundige periode. Het huidige pand wordt gesloopt en vervangen door nieuwbouw voor 174 bewoners; dit moet in 2014 gereed zijn. 36 Bewoners verhuizen naar een andere kleinschalige nieuwbouwlocatie, terwijl voor de tussenliggende periode ook gebruik gemaakt wordt van een tijdelijke voorziening. De bouwplannen vallen binnen het door de gemeente Groningen gestelde kader “Zorgen voor morgen”, dat een breed zorgaanbod in elke woonwijk als doel formuleert. ActiZ, het Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg en LOC, Zeggenschap in zorg spreken in het voorjaar van 2011 met cliënten(raden) en zorgorganisaties over hun ervaringen met bouwtrajecten. Daarmee bieden wij andere organisaties zicht op de verschillende mogelijkheden, ervaringen met hulpmiddelen, het samenspel als derden investeren, op wat nuttig bleek, wat zwaar weegt en wat
minder. Dit artikel geeft één gesprek weer.

Gesprekspartners vormen een team

We spreken met de heer Schonewille, voorzitter van de cliëntenraad van Innersdijk en van de centrale cliëntenraad van Zorggroep Groningen. Daarnaast deelt mevrouw Hamstra, locatiemanager van Innersdijk, haar ervaringen met de rol van de cliëntenraad bij de bouwplannen. In het gesprek blijken Schonewille en Hamstra een team te vormen, waarbij de gesprekspartners elkaar respecteren en de ruimte geven.

Brede cliënteninvloed

De cliënten hebben veel invloed gehad op de bouwplannen. Zo bereikte de cliëntenraad dat er een centrale activiteitenruimte komt voor ouderen met dementie, terwijl de kleinschalige woongroepen voor deze doelgroep ook elk een eigen huiskamer hebben. Daarmee komen bewoners makkelijk de eigen woning uit. Mede dankzij de cliëntenraad komt er tijdelijke huisvesting in plaats van een langdurige, gefaseerde bouw. Daarin komen – dankzij de cliëntenraad - balkons en aparte rookruimten voor bewoners. Een laatste voorbeeld van de cliënteninbreng voor de kleinschalige locatie: somatische cliënten krijgen eigen sanitair.

Grenzen en volharding

De cliëntenraad wil graag balkons en weet dat dit kostbaar is. Toch houdt de heer Schonewille vol: hij geeft duidelijk aan waarom de balkons voor de cliënten belangrijk zijn. Ook zoekt hij informeel met het middenkader naar steun en alternatieve bezuinigingen. Het resultaat: de locatiemanager brengt in de stuurgroep de wens van de cliënten in en de balkons komen er tóch.

Rol cliëntenraad

Zorggroep Groningen hecht belang aan de inbreng van de cliënten. Dit blijkt uit de open, eerlijke benadering van de cliëntenraden door de bestuurder, het ontbreken van verborgen agenda’s en de mogelijkheid om overal bij betrokken te zijn. ‘Er zijn geen geheimen’, aldus de heer Schonerwille over de houding van de organisatie. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de cliëntenraad vanaf het eerste begin betrokken is bij de bouwplannen. De cliëntenraad heeft een plaats in de ‘bouwprojectgroep’ en in één van de onderliggende werkgroepen. Op grond van de eigen deskundigheid en prioriteiten, kiest de cliëntenraad er bewust voor om niet overal bij betrokken te zijn. De raad heeft vooral een rol bij de formulering van de uitgangspunten, zoals het programma van eisen en de zorgvisie. Een voorbeeld
hiervan is de rol die de raad speelt bij het formuleren van de ‘identiteit’: de sfeer en uitstraling die voor de doelgroep gewenst is. Deze omschrijving voedt de architect voor ontwerp en materiaalgebruik, inclusief licht, groenvoorziening en kleurstelling. Ook kiest de raad ervoor om deel te nemen aan de werkgroep ‘welzijn’, omdat dit onderwerp het belangrijkst maar ook het minst geborgd is. Het aantal formele momenten waarin de cliëntenraad een officieel en schriftelijk advies uitbracht, is tot een minimum beperkt gebleven.

Uitoefening rol

De heer Schonewille is al bijna 15 jaar betrokken bij Innersdijk; zijn vrouw heeft hier vele jaren zorg ontvangen en zijn dochter heeft er gewerkt. Daardoor heeft hij een gerespecteerde positie en kent hij de organisatie en de omgeving goed. Bovendien heeft hij relatief veel tijd beschikbaar, vaak zo’n drie tot vier dagdelen per week. Hij gebruikt vooral het informele contact met medewerkers, medecliëntenraadsleden, cliënten, familie en de buurt om informatie te geven, op te halen en invloed uit te oefenen. De invloed op de bouwplannen krijgt daardoor een organisch karakter. De wensen van huidige en toekomstige cliënten worden daarnaast ingebracht via onderzoeken door de gemeente en studenten van de Rijksuniversiteit Groningen, die zowel  bewoners /familieleden en buurtbewoners
raadplegen.

Lessen voor cliëntenraden en zorgaanbieders

• Betrek de cliëntenraad vanaf het allereerste begin bij bouwplannen; op die manier kan iedereen met elkaar meedenken. En andersom: geef als cliëntenraad aan dat je vanaf het begin betrokken wilt zijn en ook op welke wijze en bij welke onderwerpen.
• Zorg voor goede verhoudingen tussen organisatie en cliëntenraad.
• Gebruik informele manieren voor beïnvloeding, ook via andere “beslissers” binnen of buiten de organisatie.
• Geef als cliëntenraad eisen en wensen helder aan, ook in aanwezigheid van de bestuurder.
• Houd als cliëntenraad-(vertegenwoordiger) regelmatig voeling met de cliënten en hun familie en
  met medewerkers en middenkader.
• Maak keuzes ten behoeve van de eigen rol van de cliëntenraad: richt je op zaken waar je invloed op kunt hebben, waar bewoners rechtstreeks mee te maken hebben en houd rekening met de eigen deskundigheid.
• Maak gebruik van externe deskundigen, zoals de Universiteit of gemeentelijke diensten om woonwensen van (toekomstige) cliënten in kaart te brengen.

LOC Zeggenschap in zorg - Churchilllaan 11 (16e etage), 3527 GV  Utrecht - (030) 284 32 00 - webmaster@loc.nl